Azeri gazını Avrupa'ya taşıyacak ve Türkiye'de yaklaşık 1800 kilometre kat edecek Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı Projesi'nin (TANAP) yapımı için gerçekleştirilecek kazı işlemlerinde bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve özelliklerini kaybetmemesi açısından sıkıştırılarak uygun koşullarda depolanacak. Depolanan bitkisel toprak, boruların yerleştirilmesinden sonra eski yerine serilecek.

Projenin inşaatı sırasında tarım arazilerinde yapılacak çalışmalarda ürün hasat dönemlerine dikkat edilecek ve mümkün mertebe bu dönemler dışında çalışma yapılması sağlanacak. Gürcistan-Türkiye sınırından başlayarak sırasıyla Ardahan, Kars, Erzurum, Erzincan, Bayburt, Gümüşhane, Giresun, Sivas, Yozgat, Kırşehir, Kırıkkale, Ankara, Eskişehir, Bilecik, Kütahya, Bursa, Balıkesir, Çanakkale, Edirne, Tekirdağ ve Kırklareli il sınırlarından geçecek TANAP için boru hattının döşeneceği kanalın yer aldığı ve her türlü inşaat faaliyetinin yürütüleceği yaklaşık 36 metre genişliğinde inşaat alanı kullanılacak.

Boru hattının yapım aşaması ve sonrasında çevrenin zarar görmemesi için bir dizi önlem alınacak. Proje kapsamında, kullanılacak borular, inşaat çalışmalarının yürütüleceği güzergaha yakın yerlerde kurulacak boru stok sahalarından nakledilecek. Süreci hızlandırmak ve maliyeti azaltmak amacıyla boru stok sahalarında depolanan boruların inşaat koridoruna getirilmesi işlemleri sırasında mevcut yolların kullanılması planlanıyor. Erişimi olmayan noktalara yeni yolların açılması öngörülüyor.

Güvenlik için hız sınırı 10-20 kilometre

Boruların taşınacağı yollarda toz emisyonuna karşı gerekli noktalarda sulamalar yapılacak. Yerleşim yerlerinin bulunduğu alanlarda proje güvenlik standartları doğrultusunda belirlenen hız sınırlarına (10-20 kilometre/saat) riayet edilecek. Boru hatları inşaatında önemli olan zaman ve devamlılık olduğu için bu devamlılığı aksatabilecek olan özel geçiş noktaları (otoyol ve nehir geçişleri, vana istasyonları, test noktaları ve diğer özel bağlantı gerektiren yerler) normal ekip tarafından atlanarak geçilecek. Bağlantı noktası olarak atlanan yerler arkadan gelen özel ekiplerce tamamlanacak.

Boruların indirme işlemi tamamlandıktan sonra, kaplama kontrolleri yapılarak üstünün dolgu malzemesi ile kapatılması işlemleri gerçekleştirilecek. Yapılacak tüm kazı işlemlerinde, toprak yüzeyinden öncelikle bitkisel toprak sıyrılarak alınacak. Sıyrılan bitkisel toprak, özelliklerini kaybetmemesi açısından anaerobik koşulların oluşmasını engelleyecek oranda sıkıştırılarak ve gerek görülürse jeotekstil gibi malzemeler ile üstü kapatılarak uygun koşullarda depolanacak. Boruların yerleştirilmesi ve kazı kanalının doldurulmasının ardından sıyrılan ve özellikleri korunarak depolanan bitkisel toprak, inşaat alanlarına geri serilerek geçici olan tesislerin, erişim yollarının ve inşaat koridorunun eski haline getirilmesinde ve arazi düzenleme-rehabilitasyon işlemlerinde kullanılacak. 

Boru hattı güzergahında biyorestorasyon

İnşaat sonrasında, özellikle kazı dolgu çalışmaları nedeniyle orijinal arazi topoğrafyasının bozulması sonucunda, boru hattı güzergahı boyunca doğal peyzaj üzerinde fiziksel ve görsel açıdan değişimler meydana gelecek. Güzergahın eski haline getirilmesi ve biyorestorasyon çalışmaları çerçevesinde, inşaat sonrasında, faaliyet alanlarının eski haline getirilmesi ve onarılması çalışmaları yapılacak. İlk çalışma, arazinin eski haline getirilmesini kapsayacak. Arazi eski konturuna getirildikten sonra ihtiyaç duyulan noktalarda hem toprak altında hem de yüzeyde gerekli drenaj sistemleri oluşturularak inşaat öncesi dönemde sıyrılan üst toprağın serilmesi çalışmalarına başlanacak. Üst toprağın serilmesi sonrasında yapılacak çalışmalarda ilk hedef, doğal peyzaj düzenleme yöntemlerinden yararlanarak ekolojik sistemlerin yeniden oluşturulması olacak. Arazinin eski haline getirilmesi ve üst toprağın serilmesi çalışmaları sonrasında, hem boru hattının görsel açıdan olumsuz etkilerini engellemek hem de boru hattının görünürlük ve fiziki açıdan güvenliğini sağlamak amacıyla biyorestorasyon çalışmalarına başlanacak. Biyorestorasyon çalışmaları, alana özgü ve uygun bitki ve tohum türlerinin tespit edilmesi, doğru ekim ve dikim yöntemlerinin kullanılması, iyi bir tasarım ve uygulama ile daha sonrasında yapılacak izleme ve bakım programlarını kapsayacak.

Bu çalışmaların hep birlikte uygulanması, inşaat sonrası gerçekleştirilecek biyorestorasyon çalışmalarının başarısını artıracak. Biyorestorasyon çalışmalarında inşaat döneminde sıyrılan ve korunan üst toprağın, güzergaha tekrar serilmesi sırasında yüzeyde bitki örtüsü ve yeterli kaplama oranı sağlanana kadar toprağı korumak, erozyon oluşumunu engellemek ile ekim ve dikimi yapılan tohum ve bitkilerin yaşamasını sağlamak amacıyla geçici ve kalıcı erozyon önlemleri alınacak. Biyorestorasyon çalışmaları tamamlandıktan sonra bakım süreci de önemli bir aşama olacak. Onarım çalışmalarında canlı bir eleman olan bitki ile çalışıldığı için uygulama alanlarının periyodik olarak kontrolü yapılacak, zarar gören, tutmayan bitkiler yenileriyle değiştirilecek ve gerekli yerlerde yeniden tohumlama çalışmaları yapılacak. Projenin inşaatı sırasında tarım arazilerinde yapılacak çalışmalarda ürün hasat dönemlerine dikkat edilecek ve mümkün mertebe bu dönemler dışında çalışma yapılması sağlanacak.

KAYNAK: Hürriyet